Torklu Anahtarlar ve Torklama

Merhaba,

Bildiğimiz gibi civata tekniği ile birleştirme yaparken gerdirme kuvvetinin belirli bir miktarda ve sabit olması gerekir. Her ne kadar civatanın kendisi çelikte olsa aşırı sıkma civatanın kendi elastikiyetini aşacağından deformasyona uğratacaktır. Aşırı sıkmanın yanında daha az sıkma ise gevşemeye sebep olabilir. Gevşek civata ise kontrolsüzlük sonucu mekanik titreme ve aşınma demektir. Bu nedenle özellikle otomotiv olmak üzere bu gibi teknik alanlarda kullanılan civataların ne kadar tork ile yani ne kadar güç ile sıkılması özellikle belirtilir.

Tork, somuna veya civataya alet ile sıkma yönünde uygulanan döndürme kuvvetidir. Ölçü birimi ise Nm (newton-metre) dir. Bir anahtar kolu düşünelim. Bu kol 100 cm uzunluğunda olsun. Bunu bir civata kafasına veya somuna takalım. Kolun diğer ucuna sıkma yönünde 5 kg ağırlık ile basalım. Bu şekilde civataya uyguladığımız tork = yani döndürme momenti = döndürme kuvveti =g (yerçekimi ivmesi) x m(ağırlık) x l (kol uzunluğu) = 10 x 5 x 1 = 50Nm olur.

Torku kontrol etmenin en güzel yolu ise tork ayarlı anahtar kullanmaktır. Örneğin oto tamircileri motor üst kapağını sıkarken mecburen torklu anahtar kullanırlar. Çünkü sürekli ısınıp soğuyan motorun üst kapağının sentesinde olması, her yerinin tam olarak aynı oranda kapatılması/gerdirilmesi gerekir. Motor yağ ve soğutma su kanal geçişlerinin olduğu üst kapak ve motor bloğu arasında tam sızdırmazlık sağlanacaktır.

torkluanahtar1

Tork anahtarı kolundaki tork ayarı (genelde sap çevrilerek gösterge üzerinde Nm ayarlanır) yapıldıktan sonra bir elle civataya dik olarak lokma ağzı sabitlenir, diğer elle ise tık sesi gelene kadar yavaşça ve dikkatlice sıkılır. En güzel torklama ise kadelemeli olarak yapılandır. Örneğin 60 Nm torkla sıkılması gereken bir somun; tork anahtarı 40 Nm ayarlandıktan sonra parça üzerindeki tüm somunlar sıkılır, sonra tork ayarı 50 Nm ayarlanır, somunlar tekrar sıkılır ve en son 60 Nm ayarlandıktan sonra tüm somunlar son kez torklanır. Bir parça üzerinde çok sayıda sıkılacak somun var ise özellikle ilk seferinde boşluk alınırken somunlar kesinlikle karşılıklı sıkılır. Böylece parçanın tek taraflı kasılması engellenir ve birleştirilen parçalar birbirine her noktada eşit sıkılır. torkluanahtar2 torkluanahtar3

2 thoughts on “Torklu Anahtarlar ve Torklama

  1. İLHAN BİLMEZ

    MERHABA ;

    TORK ANAHTARLARINDA SABİT BİR TORK DEĞERİNDE KİLİTLEMEK İSTİYORUM VE BAŞKA BİRİ BUNU DEĞİŞTİRMESİN İSTİYORUM BU KONUDA BİR FİKRİNİZ VAR MI ?

    1. Alper Şakir Metin Post author

      Merhaba,
      Bu anahtarlarda güvenlik kilidi oluyor, yanlışlıkla ayarı değişmesin diye. Ama başka bir kullanıcının ayarı değiştirmesini engelleyebilecek bir türünü maalesef duymadım, şahsen olacağını da sanmıyorum..
      Selamlar…

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.